Hamza Kırbaş’ın kişisel sergisi Conditions of Alignment / Hizalanma Koşulları’nu sunmaktan memnuniyet duyar. İstanbul’da gerçekleşen bu sunum, sanatçının yeni üretimlerinden oluşan bir grup işi bir araya getirir: Pinokyo Sendromu serisinden dört yağlıboya, üç heykel ve bir video instalasyonu. Kırbaş bu sergide gücü bir merkezde toplanan bir otorite olarak değil; bedenleri mekân içinde konumlandıran, düşüşü yönetip geri çağıran ve tekrar yoluyla süreklilik üreten koşullar bütünü olarak ele alır. Dil, beden ve mekân sergi boyunca ayrı alanlar olarak değil, aynı düzenleme mantığının birbirini tamamlayan yapıları olarak birlikte çalışır.

Serginin mekânsal omurgasını oluşturan Totemik Yapı (Totemic Structure), yüzlerce işaret dili alfabesinden oluşan ellerin üst üste binmesiyle yükselen bir formdur. Burada dil iletişim aracı olmaktan çıkarak mimari bir işleve dönüşür. İşaretler tekil anlamlarda sabitlenmek yerine çoğaldıkça bir yapı üretir: standardizasyon, tekrar ve yönlendirme. Bu iş, yalnızca bir heykel değil; izleyicinin dolaşımını, bakışını ve mesafesini yeniden ayarlayan bir düzenleyici gibi çalışır. Hizalanma bir ideal değil, sürdürülebilirlik adına dayatılan bir koşul olarak görünür hâle gelir.

Bu mantığın bedensel karşılığı, kendi kendini taşıyan akrobat heykelde belirginleşir. Heykel, düşmemek için sürekli ayarlanan bir varoluşu sahneler: denge burada bir hedef değil, bitmeyen bir görevdir. Toplumsal düzen, doğrusal bir ilerleme hattı gibi değil; süreklilik uğruna yinelenen düzeltmelerle ayakta kalan bir sistem gibi görünür. Güç, tek bir figürde toplanmak yerine yük, temas ve dayanım boyunca dağılır; beden, kendi varlığını sürdürmek için kendi üzerine kapanan bir mekanizmaya dönüşür.

Serginin izleyiciyle en doğrudan temas kuran işi Norma Dönüş (Return to Norm) adlı kinetik heykeldir. İzleyicinin müdahalesiyle devrilen form, kendi kendini doğrultan bir hareketle yeniden dik konumuna döner; böylece bozulmanın mümkün, ancak kalıcılığın imkânsız olduğu bir denge rejimi görünür hâle gelir. Müdahale sistemi yıkmaz; normun ne kadar hızlı geri çağrıldığını açığa çıkarır. İzleyici bu noktada yalnızca bakan bir özne değil, serginin işleyişine dâhil olan etkin bir değişkendir.

Sergiye eşlik eden video instalasyonu The Garden of the Past, bireyi temsil eden bir sandalye ile sonsuz bir çiçek bahçesini aynı düzlemde kurar. İş, ilerleme fikrini bir hedefe bağlamadan; tekrar, mesafe ve süreklilik üzerinden işler. Sandalyenin tekilliği ile bahçenin sonsuzluğu arasındaki gerilim, bireysel konum ile tarihsel/zamansal akış arasındaki ilişkiyi görünür kılar. 

Duvarlarda yer alan Pinokyo Sendromu yağlıboyaları, serginin heykelsi protokollerini temsil alanında sürdürür. “Yalan” burada psikolojik bir itiraf değil; hizalanmanın yan ürünü olarak belirir: görünür olanla sürdürülebilir olan arasındaki gerilim, itirafla örtme arasındaki salınım, hakikatle uyum arasındaki baskı kompozisyonlara yerleşir. Kırbaş’ın resimleri bir anlatıyı tamamlamaktan çok, koşulların sessiz işleyişini açığa çıkaran sahneler kurar.

Conditions of Alignment / Hizalanma Koşulları, gücü göstermekten çok gücün nasıl dağıldığını ve nasıl süreklilik kazandığını deneyimletir: dilin mimariye dönüştüğü, bedenin dengeye indirgendiği ve izleyici müdahalesinin dahi sistem tarafından geri emildiği bir düzende hizalanma kişisel bir tercih değil, sürekli yeniden üretilen bir koşuldur.

Hamza Kırbaş, New York ve İstanbul merkezli disiplinlerarası bir sanatçı ve yaratıcı teknoloji üreticisidir. Batman Üniversitesi Güzel Sanatlar Fakültesi Resim Bölümü’nde lisans eğitimini tamamlamış; University of Silesia Güzel Sanatlar Fakültesi’nde eğitim almış; Hacettepe Üniversitesi Güzel Sanatlar Enstitüsü Resim Bölümü’nde yüksek lisans derecesini tamamlamıştır.